4 x onbekende dikmakers

Ken jij ze?

Met de jaren komen de love handles rond je buik. De weegschaal geeft steeds een kilootje meer aan. Komt dat extra vet nou door dat extra glaasje wijn van zaterdag? Moet je nog meer gaan bewegen, ook al ga je op de fiets naar je werk en twee keer per week naar de sportschool? Overgewicht is niet altijd wat het lijkt. In dit artikel lees je over vier minder bekende oorzaken van overgewicht. En waarom een paar extra kilootjes niet altijd betekenen dat je ongezond bent.

Overgewicht? Je bent niet alleen!

In 2019 had 51% van de Nederlanders boven de twintig overgewicht (BMI >25). Vijftien procent van hen had ernstig overgewicht (obesitas, BMI >30). Volgens voorspellingen heeft over twintig jaar (in 2040) 62% van de Nederlanders overgewicht. In de afgelopen veertig jaar is het aantal mensen met overgewicht anderhalf keer zo groot geworden. Is het dan echt zo dat de helft van de Nederlanders geen zelfbeheersing heeft? Is het je eigen schuld als je te zwaar bent? Steeds meer onderzoek laat zien dat het lang niet altijd je eigen schuld is als je overgewicht hebt.

Ken jij deze 4 minder bekende dikmakers?

Oorzaak 1: de dikmakende omgeving

Overal om je heen zie je de hele dag voedsel. In de kantine op je werk staat de salade naast de croissantjes. De supermarkt ligt vol met eten vol suiker en vetten. In je frisdrank en je favoriete ontbijtgranen zit veel suiker. Steeds weer kom je in de verleiding om iets ongezonds te eten. Bovendien hoef je tegenwoordig niet zoveel meer te bewegen. De auto staat voor de deur, en anders stopt de bus wel (bijna) op de plek waar je heen wilt. Die combinatie van weinig beweging en eten waar veel calorieën in zit, zorgt ervoor dat je energie overhoudt. En je lichaam zet die energie om in vet. Als voorraad voor moeilijke tijden, wanneer er weinig te eten is.

Oorzaak 2: je lichaam wil energie besparen

Je lichaam is gebouwd om zuinig met energie om te gaan. Dit komt uit de tijd dat voedsel schaars was. Om te overleven, was het belangrijk om heel zuinig te zijn op de beschikbare energie. Je zenuwstelsel en je brein passen je bewegingen aan, zodat je zo min mogelijk energie verbruikt. Dit gebeurt al binnen enkele minuten zodra je een nieuwe beweging gaat aanleren. Mogelijk speelt dit ook een rol bij de keuze tussen de auto of de fiets. We zijn letterlijk geprogrammeerd om zo min mogelijk energie te gebruiken.

Oorzaak 3: weinig of slecht slapen

Als je weinig of slecht slaapt, heb je een grotere kans op overgewicht. Je lichaam maakt minder stofjes (hormonen) aan die je hongergevoel in bedwang houden. Als je weinig hebt geslapen, voel je je moe en futloos. Daardoor krijg je meer zin in energierijk of suikerrijk eten. Dat geeft namelijk een energieboost. Ook maak je als je moe bent sneller ongezonde keuzes. Je kiest eerder voor die lekkere chocoladereep in plaats van de snoeptomaatjes.

Je hebt elke nacht 7-9 uur slaap nodig. Bijna een kwart van de Nederlanders heeft moeite met in slaap komen. Een op de tien vindt het lastig om door te slapen en wordt ‘s nachts vaak wakker. Een op de vijf Nederlanders wordt eerder wakker dan ze eigenlijk zouden willen.

Oorzaak 4: ongezonde darmflora

In je darmen leven tussen de vijfhonderd en duizend verschillende soorten bacteriën. Die helpen je om je voedsel te verteren. Deze bacteriën zijn samen je darmflora. Mensen met overgewicht blijken een andere darmflora te hebben dan mensen met een gezond gewicht. Er is zelfs onderzoek gedaan waar bij mensen met overgewicht de ontlasting (met darmflora erin) van mensen zonder overgewicht werd ingebracht. De mensen met overgewicht vielen hierdoor af.

Het lijkt erop dat de darmbacteriën van mensen met overgewicht meer voedingsstoffen en calorieën verwerken, zodat het lichaam die goed kan opnemen. Maar die extra calorieën zorgen juist ook voor extra kilo’s. De darmflora van dunne mensen neemt juist minder calorieën op, waardoor er meer calorieën achterblijven in de ontlasting.

De samenstelling van je darmflora hangt af van je genen en van andere factoren, zoals medicatie, ziektes en dieet. Van die andere factoren heeft voeding het grootste effect op je darmflora. Als je bijvoorbeeld meer fruit en groente eet, krijg je meer verschillende soorten bacteriën in je darmen. Meer verschillende soorten bacteriën in je darmen betekent dat je een gezondere darmflora hebt.

Is te dik altijd ongezond?

Dé bekende maat voor overgewicht is in Nederland de Body Mass Index (BMI), de verhouding tussen je lengte en gewicht. Maar die blijkt de laatste jaren steeds meer gebreken te vertonen. Het zegt namelijk niets over hoe dat gewicht is verdeeld, over je spiermassa en je vetmassa. Of over de verdeling van die vetmassa over je lichaam. Want vet op je heupen en je billen (de ‘peertjesvorm) blijkt een stuk minder gevaarlijk te zijn voor je gezondheid dan buikvet (de ‘appeltjesvorm).

Het vet dat echt gevaarlijk is voor je gezondheid, zit rondom je organen. En dat vet kun je van buitenaf niet zien. Wel is bekend dat als je veel buikvet hebt, je waarschijnlijk ook veel vet rondom je organen hebt. Daarom is het verstandig om je middelomtrek te meten. Dit doe je zo:

  • Ga rechtop staan.
  • Doe een meetlint rond je middel, op je blote huid. Doe dit op de goede plek: tussen je onderste rib en de bovenkant van je bekken. Ongeveer bij je navel.
  • Trek het meetlint niet te strak aan. Het mag niet in je huid snijden, maar moet netjes aansluiten.

Middelomtrek meten

Mannen Vrouwen
Te hoog > 102 cm > 88 cm

Meer weten en bronnen

Luister de podcast van Universiteit van Nederland ‘Hoe kun je te dik en toch gezond zijn?’

Bronnen:

Voedingscentrum.nl, De Kennis van Nu, De kracht van poep, Volksgezondheidenzorg.info, Fitternederland.nl, Darmgezondheid.nl, Hartstichting.nl

7 reacties
  1. MultiVroon zegt

    Wat interessant! Dank je!

  2. Nicky zegt

    Ieder pondje gaat bij mij door het mondje. Gelukkig ben ik een peertje 😉

  3. nicole zegt

    Ik hoop altijd maar dat ik ongeveer zo blijf als ik nu ben. Dagelijks ga ik hardlopen en dat moet maar genoeg zijn denk ik dan.

  4. Saralien zegt

    Dat is toch super, genoeg bewegen en een beetje normaal eten? Ik vind jou altijd zo stoer met je hardlopen! En aan de foto’s te zien heb je geen last van overgewicht…

  5. Saralien zegt

    Hm ja… dat is wél waar he… waarom denk ik daar nooit aan als die zak patat voor mijn neus staat?

  6. Naomi zegt

    Een collega van mij zei altijd dat ze afviel als ze weinig sliep. Ik herken me meer in wat jij schrijft. Weinig slapen is meer eten en (dus) aankomen.

  7. Zo simpel is dan geluk zegt

    Te dik betekent inderdaad niet altijd ongezond.
    Het kan trouwens ook nog zijn dat je te weinig eet!

Geef een antwoord

Je emailadres wordt niet getoond op de site

Dank je wel!